Մատենադարան

Մատենադարանը որպես առաջին գիտահետազոտական հաստատություն Հայաստանում, ստեղծվել է 1921-ին՝ Էջմիածնի ձեռագրատան հիմքի վրա։ Նախապես կոչվել է Կուլտուր-պատմական ինստիտուտ։ 1939-ին Մատենադարանն Էջմիածնից տեղափոխվել է Երևան և տեղավորվել Հանրային գրադարանի շենքում։ Մատենադարանի ներկայիս շենքը կառուցվել է 1945-57-ին։ Մատենադարանն այդ շենք է փոխադրվել 1959-ին, 1962-ին կոչվել է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան։

1920–1930-ական թվականներին Մատենադարանի հավաքածուն համալրվել է Վասպուրականից և Տարոնից բերված, ԽՍՀՄ տարածքի հայկական վանքերից ու եկեղեցիներից հավաքված, Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանից, Թիֆլիսի հայոց ազգագրական ընկերությունից ու Ներսիսյան դպրոցից, Նոր Նախիջևանից, Նոր Բայազետից, Կարինից, Թավրիզի առաջնորդարանից, Երևանի պետական թանգարանից և այլ վայրերից ստացված, ինչպես նաև զանազան անհատների նվիրած կամ վաճառած ձեռագրերով, որոնք ցուցակագրվել ու նկարագրվել են։

1939 թվականին Մատենադարանն Էջմիածնից տեղափոխվել է Երևան՝ Հանրային գրադարան։ 1945 թվականին ճարտարապետ Մարկ Գրիգորյանի նախագծով Երևանում սկսվել է Մատենադարանի շենքի կառուցումը և ավարտվել 1957 թվականին։ 1959 թվականի մարտի 3-ին՝ ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի N 71 որոշմամբ Մատենադարանը տեղափոխվել է նորակառույց շենք և վերածվել գիտահետազոտական կառույցի. արտաքուստ կիրառված են հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ, իսկ ներսում՝ հիմնականում միջնադարյան ճարտարապետության ձևերն ու լուծումները։ Գլխավոր ճակատի խորշերի միջնապատերի առջև ձախից աջ համապատասխանաբար՝ Թորոս Ռոսլինի, Գրիգոր Տաթևացու, Անանիա Շիրակացու, Մովսես Խորենացու, Մխիթար Գոշի, Ֆրիկի բազալտե արձաններն են, իսկ ներքևի փոքրիկ հրապարակում՝ Մեսրոպ Մաշտոցի և Կորյունի արձանախումբը։

1962 թվականին Մատենադարանն անվանակոչվել է Մեսրոպ Մաշտոցի անունով։ 1954 թվականից Մատենադարանը ղեկավարել է ակադեմիկոս Լևոն Խաչիկյանը (1918-1982), որի ջանքերով հաստատությունը լիարժեքորեն կայացել է որպես գիտահետազոտական կենտրոն` կարճ ժամանակում արժանանալով միջազգային ճանաչման։ 1965-70-ին 2 հատորով հրատարակվել է Մատենադարանի հայերեն ձեռագրերի համառոտ ցուցակը, իսկ 1984-ից սկսած՝ «Մատենադարանի հայերեն ձեռագրերի մայր ցուցակի» Ա-Ե հատորները, տպագրության են պատրաստ Զ և Է հատորները։ 1959-ից ցայսօր Մատենադարանը լույս է ընծայել ավելի քան 300 անուն գիրք[2]։

1982-2007 թվականներին Մատենադարանի տնօրենն է եղել ակադեմիկոս Սեն Արևշատյանը։ 2007-2018 թվականից Մատենադարանի տնօրենն է եղել բանասիրության դոկտոր Հրաչյա Թամրազյանը։ 2018 թվականից տնօրենն է Վահան Տեր-Ղևոնդյանը։

Կիսամյակային ամփոփում

Սեպտեմբեր

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/15/%d5%a1%d5%b4%d6%83%d5%b8%d6%83%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%bd%d5%a5%d5%ba%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80/

Հոկտեմբեր

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/15/%d5%a1%d5%b4%d6%83%d5%b8%d6%83%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80/

Նոյեմբերի 18-24-ը

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/11/21/%d5%be%d5%ab%d5%af%d5%ab%d5%b6%d5%a3%d5%b6%d5%a5%d6%80/

Առաջադրանք 2

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/11/22/%d5%b0%d5%bc%d5%b8%d5%b4%d5%ab-%d5%af%d5%a1%d5%b5%d5%bd%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/

Նոյեմբերի 25-30-ը

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/11/25/%d5%b6%d5%b8%d5%b5%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-25-30/

Առաջադրանք 2

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/15/%d5%b6%d5%b8%d5%b5%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-25-30-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-2/

Դեկտեմբերի 2-6

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/04/%d5%a4%d5%a5%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-2-6/

Առաջադրանք 2

Դեկտեմբերի 9-15

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/11/4072/

Առաջադրանք 2

 

Նախագծեր

«Նախագծային ընթերցանություն»

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/12/15/%d5%b6%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d5%a3%d5%ae%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a8%d5%b6%d5%a9%d5%a5%d6%80%d6%81%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/

«Հանրային աուդիտ»

«Ամանորյա բացահայտումներ»

Անհատական նախագծեր

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/11/04/%d5%a1%d5%b6%d5%b0%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b6%d5%a1%d5%ad%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%ae/

Հայրենագիտական ճամփորդություններ

  • նախապատրաստական աշխատանք
  • տպավորությունների ամփոփում

Ամփոփում

 

 

Ամփոփում Հոկտեմբեր

6.Հոկտեմբերի 7-14

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/16/%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-7-14/

Առաջադրանք 2

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/02/%d5%bf%d6%80%d5%a4%d5%a1%d5%bf-3-%d6%80%d5%a4-%d5%b4%d5%a5%d5%ae-%d6%87-%d5%ad%d5%b8%d5%bd%d6%80%d5%b8%d5%be-%d5%a2-%d5%af%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%af/

7.Հոկտեմբերի 14-20

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/17/%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-14-20-%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6/

Առաջադրանք 2

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/16/%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-7-14/

8.Հոկտեմբերի 21-27

Առաջադրանք 1

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/23/%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-21-27-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-7-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6/

Առաջադրանք 2

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/10/23/%d5%b0%d5%b8%d5%af%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80%d5%ab-21-27-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a1%d5%b6%d6%84-7-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%b6/

Ամփոփում Սեպտեմբեր

 

Սեպտեմբեր ամսվա ամփոփում. 7-րդ դասարան

1.Սեպտեմբեր 2-8-ը

Նախագծային շաբաթ

Աբրահամ Լինքոլնի նամակի վերլուծությունը

Թարգմանություններ

https://wordpress.com/post/stelladav79gmail.wordpress.com/1461

2.Սեպտեմբերի 9-15-ը /Հայոց պատմություն/

Առաջադրանք 1.

Առաջադրանք 2.

https://stelladav79gmail.wordpress.com/2019/09/08/սեպտեմբեր-9-15առաջադրանք-7-րդ-դասարանի-հա/#more-1497

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/09/17/%d5%b0%d5%a5%d5%bf%d5%a1%d5%a6%d5%b8%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%b7%d5%ad%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d6%84/

 

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/09/12/%d5%bd%d5%a5%d5%ba%d5%bf%d5%a5%d5%b4%d5%a2%d5%a5%d6%80-9-15-%d5%a4%d5%a1%d5%bd-1/

 

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/09/11/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%b8%d6%82-%d5%a5%d5%b6%d6%84-%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%b6%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82/

3.Սեպտեմբերի 16-22 /Նոր դարերի պատմություն/

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 2

https://stelladav79gmail.wordpress.com/2019/09/15/սեպտեմբերի-16-22-առաջադրանք-7-րդ-դասարան/#more-1520

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/09/29/%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%b4%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-16-23/

4.Սեպտեմբերի 23-29 /Հայոց պատմություն/

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 2

https://stelladav79gmail.wordpress.com/2019/09/23/սեպտեմբերի-23-29-առաջադրանք-7-րդ-դասարան/#more-1539

https://armangevorgyanblog.wordpress.com/2019/09/29/պատմություն-23-29/

 

 

 

 

 

 

Նախագծային ընթերցանություն

ԽՈՍՐՈՎ ՄԵԾ

Սասանի որդի Արտաշիրը սպանում է Պարթևների թագավոր Արտավանին, հայ Արշակունիներ չէին կարող անտարբերության մատնել այս դեպքը։ Երբ լուրը հասնում է Հայաստան ՝ հայ Արշակունի Խոսրովը մեծ ցավով է ընդհունում այդ լուրը և նախապատրաստվում պատերազմի։ Խոսրովը նաև օգնություն է խնդրում Փիլիպոս կայսրից, ով այդ ժամանակ թագավորում էր Հռոմը։ Հաջորդ քայլում հավաքում է Աղվանից և Վրաց զորքերը, բացում է Ալանաց ու Ճորա պահակի դռները հոների առաջ։ Խոսրովը հսկա զորքով Պարսից աշխարհը հավասարեցնում է հողին։ Այս անգամ Խոսրովն որոշում է պատերազմել Արտաշիրի դեմ, նա պատգամավորներ է ուղարկում պարթևական նախարարներին և տոհմերին իմի հավաքելու համար։ Պարթև ազնվականների մեծ մասը հնազանդվել էր Արտաշիրին և չէր ուզում միավորվել Խոսրովին։ Արտաշիրը չի դիմանում Խոսրովի զորքին և փախչում, Խոսրովը հատապնդում է Պարսից զորքին, կոտորում և դաշտերն ու ճանապարհները ծածկում դիակներով։ Խոսրովը մեծ ցնծությամբ վերադառնում է Վաղարշապատ։ Տասնմեկ տարի շարունակ Խոսրովն հաջողությամբ է ավարտում պատերազմները բոլոր այն երկրների հետ, որոնք գտնվում են Պարսից թագավորի իշխանության տակ։

ԽՈՍՐՈՎ ԵՒ ԱՆԱ

Արտաշիրը այս ամենից հետո իր մոտ է կանչում երկրի բոլոր պաշտոնյաներին և նստում խորհրդի։ Արտաշիրը աղաչում է, որպեսզի հնարը գտնեն, խոստանում երկրի երկրորդական գահը և մեծամեծ պարգևներ այնտեղ է լինում Պարթևստանի գլխավոր նահապետներից մեկը ՝ Անակը։ Վերջինս ոտքի է կանգնում և խոստանում վրեժ լուծել։ Անակի հետ միյասին եղբայրը վերձնում են ընտանիքներին, ունեցվածքը և գնում Հայոց աշխարհի կողմերը։ Անակը ձևանում իբրև փախստական։ Եվ երբ Խոսրովն իմանաում է Անակիի մասին շատ մեծ ուրախությամբ ընդհունում է Անակին։ Անակը հավատեցնում է, որ ուզում է վրեժ լուծել Արտաշիրից։ Մի անգամ երբ Խոսրովն իր հերթական արշավանքն է կազմակերպում Անակը և իր եղբայրը առանձին խորհրդակցության նպատակով թագավորին հեռացնում են թիկնապահներից և սպանում։ Խոսրովը մահից առաջ ուներ մի հրաման՝ ոչնչացնել Անակի և նրա եղբոր ամբողջ տոհմը նույնիսկ մանուկներին։ Արտաշիրը խոսրովի մահվան լուրը իմանալուց շատ է ուրախանում և վերջինս արշավում հայաստան և բոլորին գերի վերձնում։ Գտնվում է մեկը ով Անակի երկու նորածին զավակներին փախցնում է։ Նաև փրկվում են Տրդատև և Խոսրովադուխը՝ Խոսրովի երեխաները։

ՏՐԴԱՏ ՄԵԾ

Տրդատը իր ուսումը և դաստիարակությունը ստանում է Հռոմում։ Տրդատը ֆիզիկապես շատ ուժեղ էր և ճկուն դրա շնորհիվ մասնակցում էր կրկեսային մրցույթների և միշտ հաղթանակով դուրս գալիս։ Տրդատը նաև շատ քաջ ռազմիկ էր։ Մի անգամ երբ Պրոբոսը կռվում էր գոթերի դեմ բանակում սով է առաջանում զինվորները սպանում են պաշտոնյաներին, բայց Տրդատը միայնակ կանգնում է Լիկիանեսի ապարանքի մոտ և ոչ մի զինվորի ներս չի թողնում։ Տրդատը հռոմեացիների կողմից նաև Պարսից Սասանյան Արտաշիրի դեմ մղված պատերազմում։

ՏՐԱԴԱՏ ԵՒ ԳՈԹԱՑ ԹԱԳԱՎՈՐԻ ՄԵՆԱՄԱՐ

Գոթրի թագավորը որոշում է պատերազմել Հռոմի դեմ։ Բաըց երբ հասնում է պատերազմի դաշտ՝ ասում է թագավորին, որ ավելի լավ է միայն նրանք իրար դեմ կռվեն և ամբողջ զորքին չկոտորեն։ Դա ձեռնտու չէր Հռոմի թագավորին, որովհետև ֆիզիկապես թույլ էր։ Կայսրը ուներ մի ելք՝ նա թագավոր է դարձնում Տրդատին և հայտարարում այդ լուրը։ Իսկ Տրդատը իր հերթին հաղթում է մենամարտը։

ՏՐԴԱՏ՝ ՄԵԾ ՀԱՅՔԻ ԹԱԳԱՎՈՐ

Տրդատը հույների օգնությամբ գալիս է Հայաստան և իմանում Օտայի մասին, ով հավատարմորեն  պահել էր Խոսրովադուխտին և մեծ հավատարմությամբ պաշտպանել ամրոցը և գանձերը։ Տրդատ նրան նշանակում է հազարապետ, իսկ Արտավազդ Մանդակունուն նշանակում է սպարապետ։ Քրոջ ամուսնուն՝ Տաճատին նվիրում է Աշոցք գավառը։ Տրդատը սկսում պարսից զորքերի դեմ պատերազմները։ Մի անգամ պատերազմի ժամանակ Տրդատի ձիուն գցում են, բայց Տրդատը հաջողացնում է մի պարսիկից խլել ձին և շարունակել կռիվը։ Մի անգամ էլ Պարսկաստանում ճակատամարտելիս Տրդատի դեմ են հանում փղերի բազմություն նա հետիոտն կարողանում է քշել փղերի բանակը և ապահովում հայերի հաղթանակը։ Տրդատին հաջողվում է պարսիկներին վտարել Հայաստանից և դառնալ Մեծ Հյքի թագավոր։

ՏՐԴԱՏ ԵՒ ԳՐԻԳՈՐ

Պարթև Անակի որդիներից մեկը, ով հայտնվել էր հույների մեջ, մեծանում եւ կրթություն է ստանում Կապադովկիայի Կեսարիա քաղաքում։ Այստեղ նա դառնում է քրիստոնյա և ստանում Գրիգոր անունը։ Նա իմանալով իր հոր կողմից խոսրովի սպանության մասին, ինքնակամ գնում և ծառայության է անցնում նրա որդու՝ տրդատի մոտ՝ թաքցնելով իր ով լինելը։ Երբ Տրդատը գալիս է Հայաստան, նրա հետ գալիս է նաև Գրիգորը։ Մի առիթով Տրդատը խնդրում է Գրիգորին, որ զոհաբերություն անի Անահիտ աստվածուհուն, բայց վերջինս հրաժարվում է։ Գրիգորին սկսում են հալածել և հալածանքներն ուժեղաանում են, երբ Տրդատն իմանում է, որ նա Անակի որդին է։ Տրդատը հրաշքով ողջ է մնում Խոր Վիրապում։

ՏՐԴԱՏ ԵՒ ՀՌԻՓՍԻՄԵ

Տրդատը վախենալով քրիստոնեության տարածումից, երկրում ուժեղացնում է հեթանոսությունը՝ պահանջելով ավելի զորացնել աստվածների պաշտամունքը։ Նա պահանջում է գտնել և պատժել քրիստոնեության հետևորդներին։ Այս ժամանակ Դիոկղետիանոս կայսրը իր լավագույն նկարիչներին ուղարկել էր, որ գտնեին ու նկարեին գեղեցիկ աղջիկներին, որ իր համար կին ընտրեր։ Նկարիչները գտնում են քրիստոնյա կույսերի, որոնց մեջ էր գեղեցկուհի Հռիփսիմեին ։ Նկարիչները նկարում են նրան և ցույց տալիս կայսերը։ Վերջինս ցանկություն է հայտնում նրա հետ ամուսնանալու մասին։ Այս մասին իմանալով, կույսերը Գայանեի գլխավորությամբ փաղչում են Հռոմից և հասնում Հայաստան։ Այս մասին իմանում է Դիոկղետիանոսը և խնդրում Տրդատին անմիջապես գտնել կույսերին և մահապատժի ենթարկել բոլորին, բացի Հռիփսիմեյից, իսկ եթե Հռիփսիմեյի գեղեցկությամբ շլանա նաև ինքը կարող է ամուսնանալ, որովհետև էլ նմանը չի գտնվի։ Տրդատը սկսում է որոնումները, և հսկում ամբողջ թագավորության անց ու դարձը։ Շուտով կույսերի հետքերը գտնվում են։ Բայց Հռիփսիմեն հավատարիմ է մնում իր Աստծուն։ Կույսերից բոլորը մահապատժի են ենթարկվում ՝ բոլորը անխտիր։

ՏՐԴԱՏԻ ԴԻՎԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՒ ԲՈՒԺՈՒՄ

Հռիփսիմեյի սպանությունը տրդատը տանում էր շատ ծանր և դրա պատճառով հիվանդանում է, մի հիվանդությամբ, որը այն ժամանակներում անվանում էին խոզակերպ։ Տրդատի քույրը՝ Խոսրովադուխտը տեսնում է մի երազ, ըստ որի Տրդատին կարող է բուժել միայն մեկը՝ Գրիգոր Պարթևը (Գրիգոր Լուսավորիչ)։ Գրիգորն հանում են Խոր Վիրապից, Գրիգորը բուժում է տրդատին և նր բոլոր մերձավորներին, ովքեր ևս վարակվել էին այդ հիվանդությամբ։ Տրդատը Քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն։

ՏՐԴԱՏԸ ԵՒ ԳՐԻԳՈՐԸ ԿՈՐԾԱՆՈՒՄ ԵՆ ՀԵԹԱՆՈՍԱԿԱՆ ՄԵՀՅԱՆՆԵՐԸ

Գրիգորը որոշում ընդմիշտ վերացնել հեթանոսությունը։ Նա Տրդատի հետ միասին ավերում են շատ մեհյաններ ՝ օրինակ Տիրի, Միհրի մեհյանները։ Տրդատը Հատուկ մեհյան է ուղարկում Կեսարիա Գրիգորին քահանայապետ օծելու նպատակով, և նշանակում եպիսկոպոս։ Հետո Կեարիայի եպիսկոպոս։Նրանք շատ մեծ պատվով հասնում են Կեսարիա։ Տարբեր քաղաքներում նրանց ընդհունում են շատ մեծ ուրախությամբ և ցնծությամբ։ Եփրատ գետի ափին կար մի բարձրավանդակ, որտեղ Գրիգորը տեսնում է մի տեսիլք ըստ որի հեն եդտեղ պետք է կառուցի մատուռ և թաղել այնտեղ սրբերի ոսկորները։

ՏՐԴԱՏԸ ԵՒ ՄԱՄԳՈՆ

Արտաշիրի թագավորության վերջին ժամանակաշրջանում Մամգոն անունով մի նշանավոր Նախարար Ճենաստանից փախչում է Պարսկաստան։ Արբոկը պատգամավորներ է ուղարկում, Մամգոնին պահանջելու, բայց արտաշիրը պահանջը մերժում է ինչի հետևանքով Արբոկը պատրաստվում է պատերազմի։ Բայց շուտով Արտաշիրը մահանում է։ Գահը պատկանում էր Շապուհին։ Շապուհը հյուսիս ցեղերին խոստանում է, որ եթե նրանք արշավեն Հայաստան ինքն էլ կգա օգնության։ Տրդատը այդ մասին իմանալով զորք է հավաքում։ Երբ Տրդատը զորքով գնում է Աղվանքի կողմերը պատերազմելու՝ Մամգոն իր ողջ գերդաստանով գնում է Տարոնի կողմերը ձևացնում է, թե ապստամբել է թագավորին։ Սլկունյաց նահապետը մեծ ուրախությամբ է ընդհունում Մամգոնին և դաշնակցության ուխտ կնքում։ Մի անգամ Մամգոնին հաջողվում է համոզել Սղուկին գնալ որսի, և որսի ժամանակ նետով թիկունքից սպանում է նրան։ Մամգոնը այդ մասին Տրդատին։

ՏՐԴԱՏԻ ԿՌԻՎԸ ԲԱՍԻԼՆԵՐԻ ԹԱԳԱՎՈՐԻ ԴԵՄ

Տրդատը աղվանքում հանդիպում է հյուսիային ցեղերին և ճակատամարտում նրանց դեմ։ Երբ թշնամու զորքը միախառնվում է Տրդատի զորքին Տրդատը միայնակ կիսում է զորքը։ Բասիլների թագավորը տեսնելով Տրդատի ահռելի ուժը, որոշում է գործել միայնակ և Տրդատի դեմ է դուրս գալիս, զորքը տեսնելով, որ իրենց ղեկավարը Տրդատի դեմ կռվելիս կիսվում է խուճապահար փախչում է։ Տրդատը նրանց հետապնդելով հասցնում է գոթերի երկիր։

ԽՈՍՐՈՎ ԿՈՏԱԿ ԵՒ ՎԱՉԵ

Տրդատից հետո թագը դառնում է Խոսրովինը։ Չնայած հաղթանդամ հորը Խոսրովը ցածրահասակ էր, դրա պատճառով ստացել է կոտակ մականունը։ Այդ ժամանակ Գրիգորիսը դառնում է եպիսկոպոս։ Նա քարոզում էր քրիստոնեություն և քարոզը հասցնում է մինջև Սնեսան թագավորի ճամբար։ Բայց երբ նրանք իմանում են, որ չպետք է թալանեն, հափշտակեն, սպանենև այլ պատվիրաններ հրաժարվում են ընդհունել քրիստոնեությունը։ Սկզբում Սանեսանը ընդհունում էր Գրիգորիսին, բայց երբ լսում է զորքի և զորապետների խոսքերը հրամայում է սպանել Գրիգորիսին։ Այդ ժամանակ Մեծ Հայքի զորավարն էր Վաչե Մամիկոնյանը։Վաչե Մամիկոնյանը տալիս է մի ահավոր կռիվ՝ ալանների, մասքութների և այլ ցեղերի հետ։ Վաչե Մամիկոնյանը խոսրովին է բերում ճակատամարտում սպանված Սանեսան արքյի գլուխը։ Պատերազմի ժամանակ տեղի է ունենում մի շա նշանավոր դեպք երբ ցեղերը դուրս են հանում մի հսկայի Վահան Ամատունին նայում է եկեղեցուն, օգնություն խնդրում Աստծուց և հսկային տապալում։ Այս դեպքից Հետո Մեծ Հայքը երկար տարիներ ապրում է խաղաղ։

ԽՈՍՐՈՎԸ ՏՆԿՈՒՄ Է ԱՆՏԱՌՆԵՐԸ

Այս տարիներին Խոսրովը զբաղվում էր շինարարական աշխատանքներով։ Խոսրովը Դվին մայրաքաղաքի կողքին տնկում է անտառնոր և կոչում <<Տաճար Մայրի>>, իսկ հաջորդ անտառը կոչում է <<Խոսրովակերտ>> : Երբ անտառները դառնում են բավականին խիտ Խոսրովի հրամանով բազմաթիվ կենդանատեսակներ են լցնում անտառներ, որպեսզի անտառը դառնա արքայական որսատեղի և խրախճանքի վայր։

ԽՈՍՐՈՎ ԵՒ ԴԱՏԱԲԵ

Մինչ Տրդատը զբաղվում էր շինարարական աշխատանքներով լուր է հասնում, որ պարսից զորքը արշավում, է Հայսատան։ Խոսրովը հավաքում է մեծ զորք և թույլ չի տալիս մտնել Հայաստանի սահմաններից ներս։ Զորքը գնում է ընդհառաջ Պարսից զորքին և Դատաբեն որոշում է հանձնել թագավորին թշնամու ձեռքը։ Այս լուրը հասնում է Խոսրովին։ Խոսրովը օգնություն է խնդրում իր Աստծուց։ Խոսրովը հանում է զորք Վաչե Մամիկոնյանի գլխավորությամբ։ Պարսից զորքերը անթիվ էին և անհամար, բայց Վաչեին և Ամատունուն հաջողվում է ձերբակալել դավաճան Դաբատեին։ Այս երկու զորավարների շնորհիվ Մեծ Հայքը երկար տարիներ ապրում է խաղաղ։

ՏԻՐԱՆ

Խոսրովի մահից հետո գահին բազմում է որդի Տիրանը։ Տիրանի ժամանակաշրջանում Հայոց և Պարսից զորքերիի միջև խաղաղություւն էր տիրում։ Այս նույն ժամանակահատվածում Ատրպատականում գահին է նստում Շապուհ Վարազը։ Տրդատը ուներ մի հիասքանչ ձի՝ նրան հարգում էին ամբողջ Հայաստանում։ Տիրանը ուներ մի սենեկապետ՝ Փիսակը։ Մի անգամ Փիսակը գնում է Շապուհ Վարազի մոտ իբրև Հայոց թագավորի պատվիրակ և նենգությամբ պատմում ձիու մասին։ Շապուհը նամակով խնդրում է Տիրանին իր ձին նվիրել իրեն, թագավորը չէր ուզում նվիրել ձին, բայց նաև հասկանում էր, որ Շապուհ Վարազը կարող էր թշնամություն սերմանել Մեծ Հայքի և Պարսկաստանի միջև։ Նա գտնում է իր ձիու պես մի ձի և փիսակի միջոցով ուղարկում։ Բայց Փիսակը միանգամից բացում է այդ գաղտնիքը և նույնիսկ չարախոսում է։ Չարախոսությունը լսելով Շապուհ Վարազը ապստամբության թուղթ է ուղարկում Պարսկաստան։ արսկաստանի թագավորը շատ է զայրանում և կարգադրում է Շապուհին հնար գտնել։ Շապուհ պատվիրակ է ուղարկ, իբր շնորհակալություն հայտնելու նվերի համար և խնդրելու, որ իրեն ընդհունի Հայոց աշխարհում, Տիրանը մեծ ուրախությամբ է հրավիրում նրան։ Տիրանը ուզում էր զվարճացնել իր հյուրին, բայց չէր ուզում ցույց տալ լավագույն որսատեղիները, որովհետև նրանք նախանձոտ էին։ Այս մասին Շապուհին հայտնում է Փիսակը։ Բայց Շապուհը թաքցնում է իր թշնամությունը, Փիսակը մի քանի օր զվարճանում է արքաների հետ միասին։ Տիրանը չէր մտածում իր անձի ապահովության մասին, որովհետև շատ էր վստահում Շապուհ Վարազին չնայած իր հետ եկած երեքհազար զինվորին, մի անգամ Շապուհը Տիրանին հրավիրում է ընթրիքի, որտեղ էլ վերջինս սաստիկ արբում է, իսկ Շապուհի զինվորները թագավորին գերի են վերցնում։ Շապուհը գերված Տիրանին հասցնում է Պարսկական թագավորություն։ Այս լուրը իմանալով Հայոց բանակը հետապնդու է Շապուհ Վարազին, բայց ապարդյուն։ Հայոց զորքը մտնում է Պարսկաստան և երկրի մի մասը գրավում։

ՀՈՒՅՆԵՐԻ ԿՌԻՎԸ ՊԱՐՍԻՑ ԹԱԳԱՎՈՐԻ ԴԵՄ ԵՒ ՏԻՐԱՆԻ ԱԶԱՏՈՒՄԸ

Քանի դեռ Հայերը սգում էին, ժողովուրդը ասում է, որ թշնամին կոգտվի այս իրավիճակից և նորից կարշավի։ Բոլոր նշանավոր մարդիկ համախմբվում են, այս ավագանին պատվիրակ է ուղարկում ՝ Հույների թագավորից օգնություն խնդրելու համար։ Մինչ պատվիրակները գտնվում էին Հունաստանում ՝ Պարսից Ներսեհ արքան մեծ զորքով արշավում է Հայաստան։ Երբ լուրը հասնում Հունաց կայսրին նա իր զորքով գնում է օգնության։

Նոյեմբերի 25-30 առաջադրանք 2

  • Պատմել  Վահանանց զինված պայքարի ընթացքի մասին:

Հայոց զորքը երեք զորագնդի է բաժանվում: Առաջինը Ներշապուհ Արծրունու գլխավորությամբ պաշտպանելու էր Հայոց աշխարհի հարավը Ատրպատականի կողմից: Երկրորդ գունդը Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ գնալու էր Ճորա պահակ: Երրոր դը` Վասակ Սյունու գլխավորությամբ մնաց երկրի ամրություններում: Վարդան Մամիկոնյանի զորագունդը Կուր գետի անցման տեղում անսպասելի հանդիպում է պարսից զորքին: Հայոց արքայական հինավուրց ձմեռանոցի` Խաղխաղ քաղաքի մոտ 450 թ. տեղի է ունենում Ճակատամարտ։ Հայերը խիզախորեն գրոհում և ջախջախում են թշնամուն: Հաղթանակած հայոց ուժերը, անցնելով գետի ձախ ափը, ազատագրում են բուն Աղվանքը։

Վերլուծել Նվարսակի պայմանագրի բովանդակությունը:

Նվարսակի պայմանագիր 484թ.- Կնքվել է Վահան Մամիկոնյանի և պարսկական արքունիքի ներկայացուցիչ Նիխոր զորավարի միջև Պարսկահայքի Նվարսակ բնակավայրում , որով վերջ դրվեց 481-84թթ. ապստամբությանը: Նվարսակի հաշտությամբ Սասանյան Պարսկաստանը, որին չէր հաջողվել ճնշել Վահան Մամիկոնյանի ուժերի դիմադրությունը, ընդունեց հայկական կողմի պայմանները` շնորհելով պարսկական տիրապետության տակ գտնվող Հայաստանի տարածքներին ինքնուրույնություն ներքին կյանքում և առժամանակ հրաժարվելով հայերին դավանափոխ անելու ծրագրերից:
Այդ պայմանագրից հետո Հայաստանը Մարզպանականի փոխարեն սկսեց կոչվել Տանուտերական երկիր, դրա կառավարիչ նշանակվեց Վահան Մամիկոնյանը, որը սկսեց կրել Հայոց տանուտեր տիտղոսը:

  • Թվարկել Վահանանց պատերազմի պատճառները և հետևանքները:

Պատճառը

Պարսկաստանի ձուլման քաղաքականություն

Հետևանքը

Պարսկակաստանի պարտությունը

  • <<Վաչագան Բարեպաշտ>>/տեսաֆիլմ, դիտել 12-րդ րոպեից, համացանցից և տեսաֆիլմից օգտվելով մեկ էջի սահմանում նյութ ներկայացնել/

V դ. 80–ական թթ. հա­յոց ապստամբական շարժման արդյունքներից էր Մեծ Հայքի Արցախ, Ուտիք նահանգներում և դրանց հարակից տարածքներում հայկական թագավորու­թյան վերականգնումը: Թագավորության հիմնա­դիրն էր Հայկազուն–Սիսակյան Առանից տոհմից սերող Վաչագան Բարեպաշտը: Վաչագան թագավորը սուրբ նահատակ­ ների վայրերն այցելելիս գնում է Ամարաս, որտեղ մանուկ Գրիգորիսի գերեզմանն էր: Նրա բարենո­րոգչական գործունեության շնորհիվ բարգավաճում են եկեղեցաշինությունը և դպրոցաշինությունը: Վա­չագան Բարեպաշտ արքան ստեղծում է «Սահմա­ նադրություն կանոնական»–ը, որը եպիսկոպոսնե­րի, քահանաների և ազատների համաձայնությամբ ընդունվում է Աղուենի կանոնադիր ժողովում: Այն համաշխարհային և հայ իրավագիտության պատ­մության մեջ վաղ կանոնագրություններից է: Վարդան Մամիկոնյանի և Վահան Մամիկոնյա­նի գլխավորած ազատագրական պայքարի արդ­յունքում Մեծ Հայքի արևելյան մասում վերա­կանգնվեց հայոց ինքնուրույն պետությունը` ի դեմս Տանուտիրական իշխանության և Արցախի թագավորության:

Առաջադրանք 2

  • Ներկայացրու VII դարում Հայաստանում տեղի ունեցող ժամանակագրությունը:

7 դարում սկսվեց պասրկա-բյուզանդական պատերազմը։ 614 թ. պարսիկները գրավելով Երուսաղեմը վերցնում են իրենց հետ որպես ավար Խաչափայտը։ Պատերազմը ավարտվում է պարսիկների պարտությամբ և 631 թ. Հերակլ կայսրը վերադարձնում է Խաչափայտը։ Պատերազմի ժամանակ Արևելյան Հայաստանում սկսվել էր անկախության գործընթացը Վարազտիրոց Բագրատուրու կազմակերպությամբ։ Իսկ Արևմտյան Հայաստանում հայրենասեր ուժերը համախբվում են Դավիթ Սահառունու իշխանի հետ և Հերակլը ստիպված Դավիթ Սահառուին նշանակում է Հայոց իշխան։

  • Վերլուծիր Հուստինիանոս Ա-ի վարած քաղաքականությունը Հայաստանի  և հայերի նկատմամբ:

Հուստինիանոս Ա-ն, Բյուզանդական Հայաստանի հասարա-քաղաքական յուրատեսակ կարգը վերացնելու և հռոմանականացնելու նպատակով, ձեռնարկել է զինվորական, վարչական և տնտեսական բարեփոխումներ։ 529-ին Փոքր Հայքը, Սատրապական Հայաստանը և Ներքին Հայքը միավորել է զինվորական մեկ շրջանի մեջ՝ մագիստրոսի գլխավորությամբ։ 536-ի մարտի 18-ի հրովարտակով ստեղծել է վարչական 4 միավոր՝ Ներքին կամ Ներքնագույն, Երկրորդ, Երրորդ և Չորրորդ Հայքեր։ Հայ նախարարական դասը կազմալուծելու համար փոխել է ժառանգության կարգը՝ ժառանգելու իրավունք արտոնելով նաև ընտանիքի իգական սեռի անդամներին։ Վերակառուցել է հայկական հին քաղաքները՝ Կարինը, Մալաթիան, Սեբաստիան, Անարզաբան և հիմնել նորերը՝ կայսրության արևելքում առևտուրն ու արհեստագործությունը զարգացնելու, բյուզանդական տիրապետությունն ամրապնդելու նպատակով։ Հայտնի է նաև իր շինարարական գործունեությամբ, որի թագն ու պսակն է հանդիսանում Կոստանդնուպոլսում Սուրբ Սոֆիայի տաճարի կառուցումը։

  • Համեմատիր, համադրիր Արևելյան, Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները:

Պատերազմի ժամանակ Արևելյան Հայաստանում սկսվել էր անկախության գործընթացը Վարազտիրոց Բագրատուրու կազմակերպությամբ։ Իսկ Արևմտյան Հայաստանում հայրենասեր ուժերը համախբվում են Դավիթ Սահառունու իշխանի հետ և Հերակլը ստիպված Դավիթ Սահառուին նշանակում է Հայոց իշխան։

  • Ներկայացրու օտար տիրապետողների վարած քաղաքականության հիմնական ուղղությունները:

Բյուզանդական և Պարսկական կառավարիչները, ուզում էին իրենց քաղաքականությունով թուլացնել Հայաստանը: Օրինակ նրանք ստիպում էին, որ հայերը հրաժարվեին քրիստոնեությունից։

Դեկտեմբերի 2-6

  • Պատմիր ռուսական պետության առաջացման մասին:

Փետրվարյան հեղափոխության հաղթանակից հետո երկրում հաստատվում է քաղաքական կուսակցությունների ժամանակավոր կառավարությունը, իսկ միապետությունն անկում է ապրում։ 1917 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ժամանակավոր կառավարության որոշմամբ Ռուսաստանը հռչակվում է հանրապետություն։ 1918 թվականի հունվարի 19-ին Ռուսաստանի սահմանադրական ժողովը վավերացնում է դաշնային հանրապետության ստեղծման մասին ժամանակավոր կառավարության որոշումը։

  • Հիմնավորիր  քրիստոնության ընդունման կարևորությունըԿիևյան Ռուսիայի համար:

Վլադիմիր Մեծի կառավարման տարիներին Ռուսիան 988 թվականին ընդունում է քրիստոնեությունը։ Հայտնի է, որ առաջին եպիսկոպոսարանները ստեղծվում են Կիևում և ապա Նովգորոդում։ Որոշ տարածքներում քրիստոնեությունը ընդունվում էր ստիպողաբար, որի ընթացքում վերացվում էին հեթանոսական կուռքային կառույցները, իսկ ընդիմացողները ճնշումների էին ենթարկվում։ Վլադիմիրին հաջորդում է Յարոսլավը, ում օրոք Կիևյան Ռուսիան հասնում է իր հզորության գագաթնակետին։ Յարոսլավ Իմաստունի օրոք կազմվել է ռուսական իրավունքի առաջին հայտնի օրենքների ժողովածուն, որը պատմության մեջ հայտնի է դառննում «Ռուսկայա պրավդա» անվանմամբ։ 11-12-րդ դարը Ռուսիայի պատմության մեջ նշանավորվում է դառնում քոչվոր թյուրքական ցեղերի շարունակական հարձակումներով, որի արդյունքում տեղի սլավոնական բնակչությունը զանգվածային կերպով գաղթում է հյուսիսային ավելի ապահով շրջաններ։ Միավորել է գրեթե բոլոր հին ռուսական հողերը։ 1030-1040 թվականներին արշավել է Լեհաստանում բնակվող լիտվական ցեղերի դեմ, իսկ 1036-ին ջախջախել պեչենեգներին։ Ռուս շատ պատմիչներ Վլադիմիրի և Յարոսլավի կառավարման տարիները համարում են Ռուսաստանի պատմության ոսկեդարը։ 12-րդ դարում Կիևյան Ռուսիան տրոհվում է մի քանի խոշոր իշխանությունների և կորցնում երբեմնի հզորությունը։

  • Համեմատիր Յարոսլավ Իմաստունի գործունեությունը Հուստինիանոս Առաջինի գործունեության հետ:

Յարոսլավ Իմաստուն

Յարոսլավ Իմաստունի օրոք կազմվել է ռուսական իրավունքի առաջին հայտնի օրենքների ժողովածուն, որը պատմության մեջ մտել է որպես «Ռուսկայա Պրավդա»։

Միավորել է գրեթե բոլոր հին ռուսական հողերը։ Արշավել է Լեհաստան, լիտվական ցեղերի դեմ, ջախջախել է պեչենեգներին։ Յարոսլավ Իմաստունի օրոք Կիևյան Ռուսիայում զգալիորեն զարգացել են ֆեոդալական հարաբերությունները, Կիևում ծավալել է շինարարություն (Սուրբ Սոֆիայի տաճարը և այլն), ինչպես նաև թարգմանական գործը, զարգացել տարեգրությունը։ Յարոսլավ Իմաստունի նախաձեռնությամբ հաստատվել է առաջին ռուսական մետրոպոլիտը, որով ամրապնդվել է Կիևյան Ռուսիայի միջազգային հեղինակությունը։ Յարոսլավ Իմաստունն ազգակցական կապերի մեջ էր եվրոպական շատ կառավարողների հետ։

Հուստինիանոս Ա

Նա նպատակ ուներվ երականգնելու Հռոմեական կայսրության երբեմնի տարածքը և հզորությունը: Հուստինիանոսի մղած պատերազմներին հարկադրաբար մասնակցում էին նաև հազարավոր հայեր: Պատերազմների հետևանքով Արևմտյան Հայաստանը զրկվում էր իր զինուժից և հետզհետե թուլանում: Հուստինիանոսի կառավարման շրջանում Բյուզանդիան վճռական փորձ կատարեց վերացնելու հայկական երկրամասերի տեղական ազգային առանձնահատկությունները: Այդ նպատակով միատեսակ կառավարում մտցվեց բոլոր հայկական երկրամասերում: Կայսրը նաև նպատակ էր դրել լիովին վերացնելու սատրապական Հայաստանի և Ներքին Հայքի հայ նախարարների արտոնյալ վիճակը: Իր կառավարման առաջին տարիներին նա հայ իշխաններին զրկեց զորք ունենալու իրավունքից՝ ստեղծելով Արևելքի ռազմական կուսակալությունը: Դրանով չբավարարվելով՝ կայսրը նոր վարչական բաժանումներ կատարեց՝ ամենուր մտցնելով բյուզանդական օրենքներ: Բյուզանդական Հայաստանի տարածքը բաժանվեց չորս մասի, որոնք ստացան Առաջին, Երկրորդ, Երրորդ և Չորրորդ Հայք անվանումները: Չնայած հայկական անվանումներին, դրանք սովորական բյուզանդական պրովինցիաներ էին և կառավարվում էին բյուզանդական պաշտոնյաների կողմից:

  • «Աննա Բյուզանդացի-Ռուսաստանի «կնքամայրը»»/փոքրիկ հետազոտական աշխատանք/

Աննան եղել է Մեծ Կիեւի իշխան Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի կինը, Ռուսաստանի «կնքամայրը», ռուս առաջին կայսրուհին:

Հունական Կորսուն քաղաքի գրավումից հետո բյուզանդական կայսր Բարսեղ Երկրորդի հարազատ քույրը կնության ուղարկվեց  ռուս իշխան Վլադիմիրին։

Աննան Բարսեղ Երկրորդի և  Կոնստանտին Ութերորդի միակ հարազատ քույրն էր: Նա ծնվել է իր հոր` Ռոմանոս Երկրորդ կայսեր մահից ընդամենը երկու օր առաջ 963թվին: Այս ամենի մասին վկայում է բյուզանդացի պատմիչ Հովհաննես Սկիլացին:

 

Նոյեմբերի 25-30

  • Ներկայացնել իրավիճակը Հայաստանի արևելյան մասում 5-րդ դարի առաջին կեսին:

Մինչև 5-րդ դարի կեսը մարզպանի գահանիստը Արտաշատն էր, իսկ հետո Դվինը։ Սակայն Պարսից արքունիքը երկար չհանդուրժեց Արևելյան Հայաստանի ինքնավար կարգավիճակը, և առաջին մարզպան Վեհմիրշապուհից  հետո Հազկերտ Բ-ն  թեև մարզպան նշանակեց հայ ազդեցիկ իշխան Վասակ Սյունուն, սակայն 440-ական թվականներին Սասանյանները որդեգրեցին մարզպան. Հայաստանի ինքնավարությունը վերացնելու և այն պարսկական նահանգի վերածելու քաղաքականություն։ Այդ ծրագիրն իրագործելու համար 442 թվականին հայոց այրուձին սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի հրամանատարությամբ ուղարկվել է Միջին Ասիա՝ քուշանների դեմ պատերագմելու։ 447 թվականին, աշխարհագիր անցկացնելու պատրվակով, պարսիկ պաշտոնյա Դենշապուհն ավելացրել է Հայաստանից գանձվող հարկերը, սահմանափակել եկեղեցու ազատությունը, խարդախությամբ ու բանսարկությամբ պառակտել հայ նախարարների միասնությունը, հայրենասեր նախարարներին գրկել իրենց ժառանգ, պաշտոններից ու արտոնություններից, խրախուսել չարաշահումներն ու կամայականությունները, ոտնահարել հայ ժողովրդի ագգային ու կրոնական զգացումները։

  • Պատմիր Վարդանանց զինված պայքարի ընթացքի մասին:

450-451 թվականներին տեղի ունեցած ապստամբություն, որն ուղղված էր Սասանյան Պարսկաստանի կրոնափոխության և պարսկացման քաղաքականության դեմ: Մասնակցել են հիմնականում հայկական, մասամբ նաև՝ վրացական և աղվանական ուժեր: Սասանյան Պարսկաստանի արքա Հազկերտ Բ-ն, դիմելով «հայոց բոլոր մեծամեծերին», հատուկ հրովարտակով պահանջում էր հայերի կրոնափոխություն և զրադաշտականության ընդունում:

Ապստամբելու որոշումն ընդունվում է 449 թվականին՝ Արտաշատի ժողովում: Դրան մասնակցող հայկական իշխանական տները և հայ առաքելական եկեղեցին որոշում են չհնազանդվել և մերժել Հազկերտ Բ-ի կրոնափոխության պահանջը: Պարսկաստանի մայրաքաղաք Տիզբոն են մեկնում 11 հայ նախարար։ Այնտեղ չկարողանալով խաղաղությամբ հարթել խնդիրը, նախարարները որոշում են կեղծ ուրանալ և առերես ընդունել զրադաշտականություն, որպեսզի կարողանան ողջ մնալ և վերադառնալով հայրենիք՝ կազմակերպել ապստամբական գործը: Հազկերտը նրանց հետ ուղարկում է մոգեր և զինվորականներ՝ երկիրը կրոնափոխելու համար, սակայն ամբողջությամբ չվստահելով հայ նախարարներին, պատանդ է պահում հայոց մարզպան Վասակ Սյունու երկու որդիներին և Գուգարքի բդեշխ Աշուշային։

  • Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ Վարդանանց պատերազմը կրոնական պատերազմ է:

450-451 թվականներին տեղի ունեցած ապստամբություն, որն ուղղված էր Սասանյան Պարսկաստանի կրոնափոխության և պարսկացման քաղաքականության դեմ: Մասնակցել են հիմնականում հայկական, մասամբ նաև՝ վրացական և աղվանական ուժեր: Սասանյան Պարսկաստանի արքա Հազկերտ Բ-ն, դիմելով «հայոց բոլոր մեծամեծերին», հատուկ հրովարտակով պահանջում էր հայերի կրոնափոխություն և զրադաշտականության ընդունում:

  • Թվարկեք Վարդանանց պատերազմի պատճառները և հետևանքները:

Հասկերտը պահանջում է հայերին հրաժարվել քրիստոնեությունից: Սակայն հայերը հրաժարվում են և Հասկերտը տեղեկանալով մերժման մասին, սպառնալիքներ է ուղղարկում: Այդ ժամանակ Վարդան Մամիկոնյանը խորհրդակցություն է հրավիրում: Բոլորը տեղեկանում են, որ նախարարների ուրացումը կեղծ է եղել և այդ խորհրդակցությանը նախարարները ու հոգևորականները երդվում են հավատարիմ լինել հայրենիքի և քրիստոնեական սուրբ գործին: Աղվանից լուր է ստացվում, որ պարսից բանակը ներխուժել է և բռնություններ է գործում: Վարդան Մամիկոնյանը զոյք է հավաքում 451թ.Մայիսի 26-ին: Լուսաբացին սկսվում է Ավարայրի ճակատամարտը: Ավարայրի դաշտում Վարդանը զոհվում է և նրա հետ զոհվում են 1036 զինվոր:

Հռոմի Կայսրություն

Հռոմի Կայսրության սահմանները ձգվել են ժամանակակից Իտալիայից մինչև Դանիա, Ֆրանսայից մինչև Լեհաստան։ Հռոմեական Կայսրությունը եղել է Եվրոպայի կարևոր մասը, քանի որ շատ պետություններ ստեղծվել են այդ Կայսրության շնորհիվ։ Առաջին գերմանացի իմպերատորը, որին Հռոմի Պապը թագադրել է, եղել է Օտտոն, և նրա ժառանգները նույնպես եղել են իմպերատորներ։ Հաջորդ իմպերատորը եղել է Ֆրեդերիկ երրորդը 1440-1493 թթ։ 1618 թ․ Չեխիայում սկսվեց 30-ամյա պատերազմ։ Իմպերատորը Հռոմի պապի պաշտպանն էր։ Տարբեր իմպերատորներ Հռոմի Պապի հետ ունեցել են տարբեր հարաբերություններ, այդ թվում նայև՝ լարված, որից Պապի ազդեցությունը գնալով թուլանում էր։ Հռոմի Կայսրությունն ուներ Ֆեոդալիզմի շատ բարդ սիստեմ։ Հռոմի Կայսրությունը գոյատևել է 1000 տարուց քիչ ավել։